ཀོ་ལོག་ཏུ་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་གསུམ་མང་བ་སྒོ་བརྒྱབ། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་སྐད་སློབ་གསོ་རྩ་མེད་གཏོང་བཞིན་འདུག

བྱིས་པ་༣༠༠ ལ་གནས་སྐྱོབ་བྱེད་མྱོང་བའི་དྭ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་ཞིག རྩྭ་ཐང་འབྲོག་མོའི་སློབ་གྲྭ་བྱ་དགའ་ཐོབ་མྱོང་བ་ཞིག དེ་བཞིན་མི་མང་གི་དངུལ་སྡུད་ལམ་ནས་གཉེར་བའི་གྲོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཅས། བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་ཚུན་དུ་ཚང་མ་སྒོ་བརྒྱབ་ཡོད།

བོད་མི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུས་གཞུང་གི་བོད་མི་སྤྱི་འཐུས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཁུངས་ (DIIR) ཀྱིས་ས་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁུངས་ལུང་ལ་གཞིགས་ན། ༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་༨ པའི་ཟླ་མཇུག་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཀོ་ལོག་བོད་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་སྒེར་གཉེར་བྱེད་པའི་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཉུང་མཐར་གསུམ་སྒོ་བརྒྱབ་ཡོད། སློབ་གྲྭ་གསུམ་པོ་མགར་ (Maqin) རྫོང་དུ་ཡོད། སློབ་གྲྭ་དེ་དག་གིས་བསྡོམས་པས་བོད་ཕྲུག་སྟོང་ལྷག་ལ་རང་གི་སྐད་ཡིག་ཐོག་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད། ད་ཆ་བྱིས་པ་དེ་དག་རྒྱ་སྐད་དབུས་སུ་བཞག་པའི་གཞུང་གི་སློབ་གྲྭར་སྤོ་བཞིན་ཡོད།

ཁུངས་ལུང་གིས་བཤད་པར། སློབ་གྲྭ་དེ་དག་སྒོ་བརྒྱབ་པ་ནི་བོད་ཕྲུག་རྣམས་གཞུང་གི་སློབ་གྲྭར་བསྡུ་བའི་དམིགས་ཡུལ་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན། དེར་བརྟེན་བཙན་ཤེད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅིག་བསྒྲིལ་དང་། སྲིད་དོན་«སླར་སློབ་གསོ»་ལག་བསྟར་བྱེད་སླ་བ་ཡོད། ས་གནས་དེར་ཁ་པར་དང་དྲ་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་ལ་དམ་དྲག་ཆེན་པོ་བྱེད་པས། སློབ་གྲྭ་རེ་རེ་སྒོ་བརྒྱབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཕྱི་ལོགས་སུ་འབྱོར་བར་བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་འགོར་གྱི་ཡོད།

དྭ་ཕྲུག་གི་ཁྱིམ་གཅིག་སྒོ་བརྒྱབ་པ།

ཟླ་༩ པའི་ཚེས་༢ ཉིན། དཔོན་རིགས་ཀྱིས་ཐོ་བོ་གྲོང་ཚོར་ཡོད་པའི་ཀོ་ལོག་བཀྲ་བདེའི་དྭ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་སྒོ་བརྒྱབ། སློབ་གྲྭ་འདི་༢༠༠༥ ལོར་འདས་པོ་སྨན་པ་བཀྲ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་དང་། འཇར་མན་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་མྱོང་བའི་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླའི་རོགས་རམ་འོག་བཙུགས། སློབ་གྲྭ་དེ་ནི་ཕ་མ་ཤི་བའམ་ཡང་ན་ཁྱིམ་ཚང་གི་གནས་སྟངས་ཉམས་ཉེས་སུ་གྱུར་བའི་བྱིས་པ་༣༠༠ ལྷག་ལ་ཁྱིམ་དང་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བྱས། བྱིས་པ་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན་ལ། བོད་སྐད་ནི་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་སྐད་ཡིན།

འབྲོག་མོའི་སློབ་གྲྭ་བྱ་དགའ་ཐོབ་མྱོང་བ་ཞིག

དེའི་ཉིན་ཤས་གོང་། ཟླ་༨ པའི་ཚེས་༢༧ ཉིན། ར་རྒྱ་འཇིགས་མེད་རྒྱལ་མཚན་རྩྭ་ཐང་བུད་མེད་སློབ་གྲྭ་ (Ra-Gya Jigme Gyaltsen Grassland Girls’ School) ཞེས་པ། ཡང་ན་གངས་ལྗོངས་རྩ་ཐང་བུ་མོའི་སློབ་གྲྭ་ (Gangjong Tsathang Girls’ School) ཞེས་ཀྱང་འབོད་པ་དེ་སྒོ་བརྒྱབ་དགོས་བྱུང་། སློབ་གྲྭ་དེ་༢༠༠༥ ལོའི་ཟླ་༡༠ པའི་ཚེས་༡༥ ཉིན་བཙུགས་པ་ཡིན། དེས་དབུས་གཙང་། ཁམས། ཨ་མདོ་བཅས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་སྔོན་གྱི་གསུམ་པོ་ནས་ཡོང་བའི་འབྲོག་མིའི་བུ་མོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཙམ་ལ་སློབ་གསོ་སྤྲད། དེར་དགེ་རྒན་དང་ལས་བྱེད་བསྡོམས་པས་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད།

སློབ་ཚན་ནང་བོད་སྐད་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ། ཚན་རིག སྨན་གཞུང་སྲོལ་རྒྱུན་བཅས་དང་ལྷན་དུ་ལག་ཤེས་བཟོ་རིག ཐང་ཀ་འབྲི་རྩལ། རྩིས་རིག་བཅས་ཀྱང་བསླབས། ས་ཁུལ་དེར་རིགས་འདྲ་བའི་སློབ་གྲྭ་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་དགའ་མང་པོ་ཐོབ་མྱོང་ལ། དེ་ནས་ཐོན་པའི་སློབ་མ་ཁ་ཤས་ད་ལྟ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གུས་བཀུར་ཐོབ་པའི་མི་སྣར་གྱུར་ཡོད།

འདི་ནི་ལོ་གཉིས་ནང་ར་རྒྱ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕོག་པའི་གནོད་འཚེ་གཉིས་པ་དེ་ཡིན། ༢༠༢༤ ལོར་དཔོན་རིགས་ཀྱིས་ར་རྒྱ་གངས་ལྗོངས་ཤེས་རིག་ནོར་བུ་གླིང་སློབ་གྲྭ་ (Ra-Gya Gangjong Sherig Norbu Lobling School) སྒོ་བརྒྱབ། སློབ་གྲྭ་དེ་ནི་བོད་ཡོངས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཡག་ཤོས་ཁག་གཅིག་ཏུ་རྩིས་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བོད་སྐད་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པའི་ཉེས་ཆད་དུ་གྲོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་སྒོ་བརྒྱབ་པ།

ཟླ་༨ པའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་ར་རྒྱ་གྲོང་རྡལ་གྱི་འཇག་ས་གྲོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་སྒོ་བརྒྱབ། དཔོན་རིགས་ཀྱིས་ལས་བྱེད་རྣམས་ལ་བོད་སྐད་ཐོག་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ན་མི་ཆོག་ཅེས་ངག་ཐོག་ནས་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་སློབ་གྲྭ་དེ་སྒོ་བརྒྱབ་དགོས་བྱུང་། ཁོང་ཚོར་«རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་སྐད»་ཅེས་པ་སྟེ། རྒྱ་སྐད་མན་ཌ་རིན་ཁོ་ན་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་། གྲོང་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱིས་པ་ཚོ་བོད་སྐད་ཀློག་འབྲི་ཤེས་པར་འགྱུར་ཐབས་སུ་སློབ་གྲྭ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཙུགས་ཤིང་། མི་མང་གི་དངུལ་སྡུད་ལམ་ནས་མུ་མཐུད་གཉེར་འཛིན་བྱས། སློབ་ཕྲུག་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་གཞུང་གི་ཉལ་སྡོད་སློབ་གྲྭར་བཏང་ཡོད།

གནས་ཚུལ་ཁེར་རྐྱང་མིན་པ།

ཀོ་ལོག་ཏུ་ལོ་མང་པོར་རིམ་པར་འཕེལ་བའི་སློབ་གྲྭ་སྒོ་རྒྱག་གི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན།

• ༢༠༢༡ ལོའི་ཟླ་༧ པ། སེང་འབྲུག་བཀྲ་རྩེ་སློབ་གྲྭ་སྒོ་བརྒྱབ། དེའི་རྗེས་སུ་དར་ལག མགར། དགའ་བདེ། གཅིག་སྒྲིལ་རྫོང་བཅས་ཀྱི་སྒེར་གཉེར་སློབ་གྲྭ་བདུན་མང་བ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་།
• ༢༠༢༤ ལོ། ར་རྒྱ་གངས་ལྗོངས་ཤེས་རིག་ནོར་བུ་གླིང་སློབ་གྲྭ་སྒོ་བརྒྱབ།
• ༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་༦ པའི་ཚེས་༢༤། ༢༠༠༨ ལོ་ནས་བོད་སྐད་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སློབ་ཁྲིད་བྱས་མྱོང་བའི་ཧུང་ཀར་རྡོ་རྗེ་ལག་རྩལ་མཐོ་འབྲིང་སློབ་གྲྭ་ (Hungkar Dorje Vocational High School) རྟག་བརྟན་དུ་སྒོ་བརྒྱབ།
• ༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་༨ པ་ནས་༩ པའི་བར། བཀྲ་བདེ་དྭ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ། ར་རྒྱ་བུ་མོའི་སློབ་གྲྭ། འཇག་ས་གྲོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་བཅས་སྒོ་བརྒྱབ།

སློབ་གྲྭ་རེ་རེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དང་བསྟུན། བོད་ཕྲུག་རྣམས་རང་གི་ཨ་མའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་རང་དབང་གི་སྟེགས་བུ་གཅིག་རེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཀྱིས་ག་རེ་བཤད་ཀྱི་ཡོད།

༢༠༢༣ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་མི་དབང་ཆའི་ཆེད་མཁས་པ་ཚོས། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁབ་བཙན་འཛུལ་དང་འདྲ་བའི་ཉལ་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་མ་ལག་ནང་བོད་ཕྲུག་ས་ཡ་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་«བཙན་ཤེད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅིག་བསྒྲིལ»་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ཡིན་པར་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད། ཀོ་ལོག་གི་སློབ་གྲྭ་སྒོ་རྒྱག་གི་ལས་འགུལ་འདིས་བྱིས་པ་དེ་བས་མང་པོ་མ་ལག་དེའི་ནང་འགྲོ་བཅུག་གི་ཡོད།

དེ་དག་རྒྱ་ནག་གི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆིངས་ཡིག་འགན་འཁྲི་དང་ཁྲིམས་དང་ཡང་འགལ་གྱི་ཡོད།

• བྱིས་པའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་ཆིངས་ཡིག དོན་ཚན་༢༩ དང་༣༠། མི་རིགས་ཉུང་མཐའི་བྱིས་པ་ཚོར་རང་གི་སྐད་ཡིག་སྤྱོད་པ་དང་། རང་གི་རིག་གཞུང་གི་ངོ་བོ་ལ་གུས་བརྩི་བྱེད་པའི་སློབ་གསོ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། དོན་ཚན་༢༠ ནང་ཁྱིམ་ཚང་དང་ཁ་བྲལ་བའི་བྱིས་པའི་རིག་གཞུང་དང་སྐད་ཡིག་གི་གསོ་སྐྱོང་མུ་མཐུད་འཛིན་དགོས་པ་གསལ་ཡོད། དྭ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེས་དོན་ཚན་འདི་ཐད་ཀར་དུ་བརྩི་མེད་བཏང་ཡོད།
• དཔལ་འབྱོར་དང་། སྤྱི་ཚོགས། རིག་གཞུང་གི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆིངས་ཡིག དོན་ཚན་༡༣། སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་དང་འདེམས་གསེས་བྱེད་པའི་རང་དབང་།
• CEDAW དང་ CERD། བུ་མོར་སློབ་གསོ་འདྲ་མཉམ་ཐོབ་པ་དང་། སློབ་གསོ་དང་རིག་གཞུང་གི་འཚོ་བའི་ནང་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པའི་ཐོབ་ཐང་།
• རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས། དོན་ཚན་༤། མི་རིགས་རེ་རེར་རང་གི་སྐད་ཡིག་སྤྱོད་པ་དང་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་རང་དབང་།
• མི་རིགས་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ཡིག དོན་ཚན་༣༧། གནས་སྟངས་འཚམ་པའི་སྐབས་མི་རིགས་ཉུང་མཐའི་སློབ་ཕྲུག་ལ་རང་གི་སྐད་ཡིག་ཐོག་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགོས་པ།

པེ་ཅིང་གི་རྒྱུ་མཚན་དེ་མི་འཐད་པ།

རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཀྱིས་ཉལ་སྡོད་སློབ་གྲྭ་དང་རྒྱ་སྐད་སློབ་ཁྲིད་ཀྱིས་ས་ཐག་རིང་བའི་ས་ཁུལ་གྱི་སློབ་གསོའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་གི་ཡོད་ཅེས་བཤད། གཞུང་གི་གསར་འགྱུར་སྨྱན་སྦྱོར་གྱིས་དགེ་རྒན་མི་འདང་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་དེ། ཀོ་ལོག་གི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་ཁྱིམ་ནས་སྤྱི་ལེ་༤༨༠ ཙམ་གྱི་སར་ཡོད་པའི་ཟི་ལིང་དུ་ཉལ་སྡོད་སློབ་གྲྭར་བཏང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད། འོན་ཀྱང་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་སློབ་གསོའི་ཐད་ཉམས་ཉེས་ཅན་མིན། དེ་དག་བོད་མི་སྤྱི་ཚོགས་རང་གིས་བཙུགས་པའི་གུས་བཀུར་ཐོབ་པ་དང་། ལེགས་པར་གཉེར་སྐྱོང་བྱས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཤ་སྟག་ཡིན། དེ་དག་སྒོ་བརྒྱབ་པས་སློབ་གསོའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་སེལ་བ་མིན་པར། དཀའ་ངལ་གསར་པ་ཞིག་བཟོ་བཞིན་ཡོད།

དངོས་ཡོད་ཀྱི་གྱོང་གུན་ནི་མི་རབས་མང་པོར་ཁྱབ་ཀྱི་ཡོད། བྱིས་པ་ཚོ་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་ཁ་བྲལ་བ་ཡིན་ན། ཕ་མ་དང་ཨ་མྱེས་ཨ་ཕྱི་དང་སྐད་ཆ་ཤོད་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཉམས་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག ཆོས་ལུགས། སྨན་གཞུང་གི་ཤུལ་བཞག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ཤོར་གྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་སློབ་ཁང་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་བོ་ཞིག་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་གི་ཡོད།

ཁྱེད་ཀྱིས་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ།

• གནས་ཚུལ་འདི་མཉམ་སྤེལ་བྱོས་ཤིག དེ་བཞིན་ཁྱེད་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྱི་སྒྲོག་བྱོས།
• ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་སྒོ་རྒྱག་པ་དང་ཉལ་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་མ་ལག་གི་གནས་ཚུལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་མི་དབང་ཆའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་དང་། རྒྱ་ནག་དང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་གྲོས་མོལ་ནང་འདོན་དགོས་པའི་རེ་བ་ཞུས།
• ཕྱི་རྒྱལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་པའི་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁག་ཏུ་བོད་སྐད་སློབ་སྦྱོང་ལ་རོགས་རམ་བྱོས།

འབྱུང་ཁུངས། Human Rights Desk, Tibet Advocacy Section, Department of Information and International Relations (DIIR), Central Tibetan Administration, ༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་༡༠ པའི་ཚེས་༡༧།